سردخانه چیست؟
محیطی است بسته و محصور شده که در آن دما و رطوبت به صورت دقیق و مستمر کنترل می شود.
سردخانه برای نگهداری و انجماد مواد گوناگونی مانند مواد غذایی ، مرغ و ماهی ، گوشت، صیفی جات، میوه ها، لبنیات وهمچنین تجهیزات پزشکی، شیمیایی، الکترونیکی و دارویی کاربرد دارد.
برای جلوگیری از هدررفت انرژی ،تمام وجوه اتاقک های سرخانه مانند سقف، دیوارها و کف باید عایق بندی شوند.
در سردخانه هایی که از سیستم تبرید تراکمی بهره می برند از 4 قسمت تشکیل می شوند که شامل موارد زیر می باشند:
- کمپرسور
- کندانسور
- شیر انبساط
- اواپراتور
با توجه به ابعاد سرخانه، نوع و مدت نگهداری محصول و میزان بارگیری محصول،ظرفیت برودتی وتوان کمپرسور، کندانسور و اوپراتور تغییر پیدا می کند.
سردخانه ها براساس سیکل تبرید تراکمی فعالیت می کنند.و با توجه به ظرفیت برودتی مورد نیاز از نوع فریونی یا آمونیاکی می باشند که هر کدام در کاربردهای خاصی مورد استفاده قرار می گیرد.
انواع سردخانه بر اساس رنج دمایی آن ها
از این سردخانه برای نگهداری انواع مختلف میوه ها، صیفی جات، سبزی، لبنیات و نگهداری گوشت ، ماهی و مرغ جهت توزیع برای کوتاه مدت استفاده
می گردد.
در سردخانۀ بالای صفر رنج دمایی بین 0 تا 4 درجۀ سانتی گراد می باشد. این بازه می تواند بسته به نوع مواد نگهداری شده در سردخانه تغییر پیدا کند. برای مثال در سردخانه های دارویی رنج دمایی بین 2 تا 8 درجۀ سانتی گراد می باشد.
این سرد خانه معمولاً در فروشگاه های بزرگ غذایی و هایپرمارکت ها و... کاربرد دارند.
از این سردخانه برای نگهداری موادغذایی یخ زده از جمله مرغ، گوشت ، ماهی ومیگو و نیز سبزی های خرد شده و... استفاده می گردد.
رنج دمایی در سردخانه زیر صفر مابین 0 تا 18- و 0 تا 20- متغیر می باشد.
ازاین سردخانه برای انبارکردن و همچنین نگهداری مواد غذایی به صورت طولانی مدت استفاده می شود.
سردخانۀ زیر صفر غالباً در کترینگ ها ،رستوران ها ،فروشگاه های مواد پروتئینی و نیز در نزدیکی مراکز صید ماهی و میگو و کشتارگاه ها کاربرد دارد.
از تونل انجماد جهت منجمد کردن ماهی و میگو بعد از صید وهمچنین انجماد سریع گوشت پس از کشتار استفاده می گردد.
تونل انجماد از رشد باکتری ها و میکرو ارگانیسم ها در گوشت و ماهی جلوگیری کرده و مانع فاسد شدن آن ها می شود.
در تونل انجماد رنج دمایی مابین 38- تا 40- درجۀ سانتی گراد می باشد.
انواع سردخانه بر اساس مدل تبرید و گاز مصرفی
در سردخانۀ فریونی از گاز فریون به عنوان مادۀ تبریدی استفاده شده و اکثراً در سردخانه های کوچک و یخچال های خانگی کاربرد دارد.
مزایای استفادۀ گاز فریون در سردخانه
- به علت غیر قابل اشتعال بودن گاز فریون ،خطرات کمتری دارد.
- از امنیت بالایی برخوردار می باشد.
- گاز فریون سمی نبوده و در صورت نشتی خطری ندارد.
- در یخچال های خانگی و سردخانه های کوچک قابل استفاده می باشد.
معایب استفادۀ گاز فریون در سردخانه
- قیمت بالای گاز فریون.
- به دلیل بی بو بودن گاز فریون، نشتی گاز قابل تشخیص نمی باشد.
- گازهای فریونی با محیط زیست سازگار نمی باشند.
سردخانۀ آمونیاکی
در سردخانۀ آمونیاکی از آمونیاک به عنوان مادۀ تبریدی استفاده شده و اکثر سردخانه های صنعتی از آمونیاک برای سیستم تبرید تراکمی استفاده می کنند.
مزایای استفاده از آمونیاک در سردخانه
- مبرد سردخانۀ آمونیاک،قیمت کمتری دارد.
- آمونیاک اثر تبریدی بالا و همچنین ضریب بالایی در مقایسه با سایر مبردها دارد.
- به علت بوی تند آمونیاک، تشخیص نشتی آسان می باشد.
- برای سردخانه های بزرگ ، هزینۀ عملیاتی پایین می باشد.
معایب استفاده از آمونیاک در سردخانه
- آمونیاک قابلیت اشتعال بالایی دارد.
- آمونیاک سمی می باشد.
- برای سردخانۀ کوچک، بازدهی کمتری دارد.
انواع سردخانه بر اساس ساختار آن ها
- سردخانه اتاقی یا کوچک
- سردخانه متحرک
- سرخانه کانکسی
- سردخانه صنعتی
1. سردخانه اتاقی :
از این مدل سردخانه برای نگهداری و انجماد انواع مختلف مواد غذایی، لبنیات،میوه ها، محصولات پروتئینی از جمله مرغ ، ماهی، گوشت ،میگو، کالباس و... استفاده
می شود.محل قرارگیری این سردخانه ها اغلب در کترینگ ها ،هایپرمارکت ها و رستوران ها می باشد.
سردخانه های اتاقی در دو مدل سردخانه بالای صفر و زیر صفر تولید می شوند.
2. سردخانه متحرک :
از این مدل سردخانه برای ارسال وتوزیع مواد دارویی و غذایی به شهرهای گوناگون ومراکز محصولات غذایی از جمله هایپرمارکت ها و همچنین داروخانه ها و صادرات به سایر کشورها استفاده می شود.
سردخانه های متحرک اغلب با کشنده های سنگین و وانت بارها جابه جا شده و به دلیل حساسیت زیاد دمای نگهداری محصول ،باید یک سیستم رزرو نیز داشته باشند تا در مواقع خرابی یکی از سیستم ها ،سیستم رزرو شروع به فعالیت کرده و از خرابی محصول جلوگیری به عمل آورد.
این سردخانه ها در دو مدل سرخانۀ بالای صفر و زیر صفر تولید می شوند.
3. سردخانه کانکسی :
از این مدل سرخانه برای نگهداری موادغذایی در کشتی ها،سکوهای نفتی وهمچنین شناورها استفاده می شود. این سردخانه ها فقط محدود به حمل ونقل دریایی نمی باشد،بلکه در مکان هایی که به جابه جایی مداوم سیستم سردخانه نیاز باشد ،می توان استفاده نمود.
این سرخانه ها نیز در دو رنج دمایی بالای صفر و زیر صفر تولید می شوند.
4.سردخانه صنعتی :
این سردخانه به سردخانه هایی با مساحت زیاد وحجم بارگیری بالا گفته می شود که برای نگهداری و ذخیره سازی مواد غذایی مانند میوه ها ،گوشت، خشکبار و... در تناژهای بالا کاربرد دارد. سردخانه های صنعتی اغلب به دو صورت آمونیاکی و فریونی با دو رنج دمایی بالای صفر وزیرصفر تولید می شوند. محل قرار گیری سردخانه صنعتی معمولاً در نزدیکی مراکز صید و مراکز کشتار وهمچنین باغ ها می باشد.
انواع سردخانه بر اساس نوع محصول نگهداری شده در سردخانه
- سردخانۀ موادغذایی مخصوص صنایع گوشت
- سردخانۀ موادغذایی مخصوص صنایع لبنیاتی
- سردخانۀ مخصوص ماهی(شیلات)
- انواع سردخانۀ میوه و سبزیجات
تجهیزات سیکل تبرید سردخانه
- کندانسور
- شیرانبساط
- اواپراتور
- کمپرسور
- تابلوبرق
- لولۀ مسی
- لرزه گیر
- فیلتر درایر
- کابل
- شیردستی
- گاز مبرد
- آکومولاتور
- چک ولو
تعیین بار برودتی سردخانه
- بار محصول: میزان حرارت انتقال یافته از محصول به هنگام قراردادن آن در سردخانه.
- بار ناشی از تعویض هوا: در اثر واردشدن هوای گرم بیرون به داخل سردخانه.
- بار دیواره ها: ناشی از اختلاف دمای محیط داخل وخارج بوده که از کف،دیواره ها وسقف منتقل می شود.
- بار متفرقه: ناشی از عواملی از جمله حرارت ایجادشده از موتورفن اواپراتور،ورود وخروج افراد و دم وبازدم آن ها.
نحوۀ طراحی و انتخاب سردخانه
ابتدا باید نوع سردخانه به لحاظ ظاهری و دمایی(زیرصفر یا بالای صفر) را در نظر گرفته سپس حجم محصول،محل نصب سردخانه و همچنین شرایط آب و هوایی در نظر گرفته شود.
قیمت سردخانه
از جمله مهم ترین عامل در قیمت سردخانه می توان به ابعاد سردخانه و انتخاب درست قطعات وهمچنین به کاربردن تجهیزات با کیفیت اشاره نمود.عوامل دیگری نیز در تعیین قیمت سردخانه مؤثر می باشند که عبارتند از: دمای نگهداری،برند اواپراتور وکمپرسور،کمپرسوریا موتور سردخانه،سایز ونوع درب سردخانه،برق سه فاز وتک فاز،تابلوبرق،تجهیزات کنترلی،کیفیت نصب و شیرآلات.