
اگزاست فن
در زمان های گذشته از فن های دمنده برای ورود هوای تازه به داخل محیط استفاده می شد.فن های دمنده فقط هوای تمیز بیرون را به محیط داخلی وارد می کردند و هوای ساکن داخل محیط از طریق روزنه ها به بیرون منتقل می شد.امروزه در این شرایط از اگزاست فن به جای فن های دمنده استفاده می شود.اگزاست فن با ایجاد فشار منفی وهمچنین استفاده از نیروی گریز از مرکز،هوای ساکن و آلوده را مکش می کند و باعث گردش هوا و وارد شدن هوای تازه به داخل محیط می شود.از اگزاست فن در فضاهایی که ازتهویۀ هوای کافی برخوردارنیستند وهمچنین در کارگاه ها وسالن های تولیدی و... استفاده می شود.
در واقع می توان گفت اگزاست فن ها از یک سو هوا را مکش می کنند و از سوی دیگر هوای ساکن را به بیرون منتقل می کنند.از معمولی ترین اگزاست فن ها می توان فن آشپزخانه را نام برد.
انواع اگزاست فن براساس نحوۀ گردش پروانه
- اگزاست فن سانتریفیوژیا حلزونی: این فن ها حجم هوا را از طریق انرژی جنبشی تیغه های خودشان افزایش می دهند.هوای وارد شده به فن حدود 90 درجه تغییر جهت می دهد وسپس از دهانه ی خروجی،به بیرون منتقل می شود.
اگزاست فن سانتریفیوژ به دو دستۀ فن فوروارد و فن بکوارد تقسیم می شود.
فن فوروارد پره های به طور خمیده و رو به جلو دارد که تعداد آن ها زیاد می باشد و مناسب برای تولید حجم بالای هوا با فشارهای متوسط و کم است.
فن بکوارد پره های به سمت متمایل به عقب دارد که مناسب برای سرعت های بالا وهمچنین تولید فشار بالا با حجم متوسط هوا است.
- اگزاست فن یوتیلیتی: این فن ها در محیط های داخلی و خارجی قابل استفاده می باشند.ظرفیت و خروج هوای بسیار بالایی دارند (200000 مترمکعب درساعت) وهمچنین فشارقابل تحمل آن ها حداکثر3.5 پاسکال می باشد.از گزاست فن یوتیلیتی در ساختمان های مسکونی،کارگاه ها،ساختمان های اداری،هتل ها و نیز مدارس می توان استفاده نمود.
- اگزاست فن سانتریفیوژ رادیال یا انتقال مواد: این فن ها برای انتقال دادن ذرات و مواد معلق در هوا مورد استفاده در کارخانه های کاغذسازی و ریسندگی وهمچنین کارگاه های نجاری و... هستند.
- اگزاست فن سانتریفیوژ دوطرفه یا دبل: این فن ها قابلیت مکش هوا از دو طرف را دارند و سپس به خارج از محیط انتقال می دهند.اگزاست فن سانتریفیوژ دبل به دلیل مجهز بودن به دو پروانه،فرآیند هوادهی را افزایش می دهند.این فن ها مناسب فعالیت های سنگین وهمچنین موقعیت هایی که به هوادهی زیادی نیاز دارند،هستند.ظرفیت هواددهی این فن ها 400000 و فشار آن ها تا 3.5 پاسکال می باشد.
- اگزاست فن ضدانفجار: برای محیط های قابل اشتعال و خطرناک مناسب می باشد.

انواع اگزاست فن برا اساس محل نصب آن ها
- اگزاست فن دیواری: این فن ها بر روی دیوار یا پنجره قابل نصب می باشند.برای تخلیۀ هوای نامطبوع از جمله سرویس های بهداشتی،آشپزخانه ها و همچنین اتاق ها مناسب بوده نصب آن ها آسان می باشد.
- اگزاست فن سقفی: این فن با نام های فن پشت بامی یا فن قارچی نیز شناخته می شود که بر روی سقف ساختمان ها قابل نصب می باشد.مناسب برای خروج هوای آلوده و نیز تهویه در انبارها،ساختمان های اداری،تجاری،صنعتی و... می باشد.
- اگزاست فن کانالی: در این فن ها،تخلیۀ هوا از طریق کانال به محیط خارجی صورت می گیرد.غالباً از این فن ها در سیستم های تهویۀ صنعتی ومرکزی استفاده می شود. برای کانال های طولانی جهت تهویۀ هوای مطبوع بوده و در دو مدل مستطیلی ودایره ای تولید می شود.
انواع اگزاست فن بر اساس انتقال قدرت
- اگزاست فن تسمه و پولی: از طریق تسمه، نیروی تولید شده توسط دینام یا الکتروموتور به پره ها یا فن منتقل شده تا باعث چرخش پره ها شود.در صورتی که هوای عبوری بیش از 40 درجۀ سانتی گراد باشد یا محیط کار از نوع انفجاری باشد،موتور فن از پروانه ها جدا می شود وانتقال نیرو توسط تسمه صورت می گیرد.
- اگزاست فن کوپل مستقیم: در این نوع فن ها به تمسه نیازی نبوده و پره ها مستقیم به موتور وصل می شوند. ساختار این فن مزایایی از جمله کاهش هزینه های تعمیر، افزایش راندمان دارد که باعث عملکرد بهینۀ فن می شود.

کاربردهای اگزاست فن
- در صنایع فولاد وکاغذ کاربرد دارد.
- در معدن ها وتونل ها به کار برده می شود.
- در مراکز ورزشی و تفریحی سرپوشیده کاربرد دارند.
- اگزاست فن ها برای منتقل کردن هوای سمی وآلوده وتخلیۀ گازهای سمی در صنایع شیمیایی وپتروشیمی و نیز داروسازی کاربرد دارند.
- از اگزاست فن ها در گارگاه های رنگ ریزی،چوب بری وسنگ بری استفاده می شود.
- در کارگاه های جوشکاری و برش کاری برای تخلیۀ دود به کار برده می شود.
- برای خارج کردن چربی ودود وهمچنین بوهای نامطبوع حین پخت وپز در آشپزخانه های صنعتی بزرگ مناسب می باشد.
- در سالن های بزرگ،انبارها،مراکز خرید وهتل ها کاربرد دارد.
- برای کوره های بزرگ صنعتی وهمچنین کارگاه های ذوب کاربرد دارند.
- برای تخلیه کردن گازهای مضر و بخارهای شیمیایی و تولید هوای مطبوع در آزمایشگاه ها و بیمارستان ها استفاده می شود.
- برای تخلیۀ دودهای حاصل از خودروها وتهویۀ هوا در پارکینگ ها از اگزاست فن استفاده می شود.
مزایای استفاده از اگزاست فن ها
- اگزاست فن ها به متعادل شدن دمای محیط، با به گردش در آوردن هوا کمک می کنند.
- اگزاست فن ها آلاینده های مضر وبوهای نامطبوع را ازمحیط حذف وهوای سالمی را به محیط انتقال می دهند.
- این فن ها از تراکم رطوبت جلوگیری می کنند.
- اگزاست فن ها از ساکن ماندن هوا در محیط جلوگیری می کنند.
- این فن ها مانع رشد کپک ها و قارچ ها در محیط می شوند.
نحوۀ انتخاب صحیح اگزاست فن
- به اسیدی یا بازی بودن هوای رد شده از فن توجه داشته باشیم.
- رطوبت نسبی محیط را در نظر بگیریم.
- به طول کانال و ابعاد آن دقت کنیم .
- محل نصب فن را تعیین کنیم.
- به مقدار هوای دما توجه داشته باشیم.
- بر حسب نوع فن طراحی انجام شود.
- به میزان آلودگی محیط در انتخاب فن توجه داشته باشیم.
- به قدرت و ظرفیت اگزاست فن توجه نماییم.