فرق پمپ کفکش و لجن کش

پمپ‌های کفکش و لجن‌کش هر دو از تجهیزات پرکاربرد برای تخلیه و جابه‌جایی آب و سیالات مختلف هستند که از نظر ظاهری شباهت‌هایی با یکدیگر دارند. با این حال، کاربرد آن‌ها یکسان نیست و انتخاب اشتباه می‌تواند عملکرد پمپ را تحت تاثیر قرار دهد. فرق پمپ کفکش و لجن کش بیشتر از هر چیز به نوع سیال و توانایی پمپ در عبور دادن ذرات جامد برمی‌گردد.

به‌عنوان مثال، تخلیه آب استخر یا حوضچه معمولا با پمپ کفکش انجام می‌شود، اما برای انتقال آب گل‌آلود، لجن یا فاضلاب دارای ذرات جامد درشت، پمپ لجن کش خردکن دار گزینه مناسب‌تری است. در ادامه این مطلب از پالادیوم، تفاوت پمپ کفکش و لجن کش را از نظر نوع سیال، ذرات قابل عبور، ساختار و کاربرد آن‌ها مورد بررسی قرار می‌دهیم. 

پمپ کفکش چیست و چه کاربردی دارد؟

پمپ کفکش نوعی پمپ مستغرق گریز از مرکز است که برای تخلیه آب از چاه، استخر، حوضچه، مخزن و سایر فضاهای مشابه استفاده می‌شود. این پمپ در درجه اول برای انتقال آب تمیز یا نسبتا تمیز مناسب است و برخی مدل‌ها توانایی پمپاژ آب دارای مقدار کمی ذرات معلق را نیز دارند. برای انتخاب پمپ کفکش، علاوه بر توان و دبی پمپ، نوع سیال و اندازه ذرات موجود در آن را نیز باید در نظر گرفت؛ زیرا هر مدل برای شرایط مشخصی طراحی شده است.

پمپ لجن کش چیست و برای چه سیالاتی مناسب است؟

پمپ لجن کش نیز مانند کفکش از نوع مستغرق گریز از مرکز است که برای تخلیه فاضلاب، آب گل‌آلود، پساب، چاه‌های فاضلابی و حوضچه‌های حاوی لجن مورد استفاده قرار می‌گیرد. طراحی این پمپ‌ها به گونه‌ای است که سیال‌های حاوی ذرات جامد به‌راحتی از مسیر پمپ عبور کنند. البته اندازه ذرات قابل عبور به مدل پمپ بستگی دارد و هنگام انتخاب باید به این مشخصه توجه داشته باشید. برخی مدل‌ها نیز مجهز به سیستم خردکن هستند و مواد جامد و الیافی را پیش از ورود به مسیر خروجی خرد می‌کنند.

فرق پمپ کفکش و لجن کش

برای مقایسه پمپ کفکش و لجن کش نباید تنها به شکل ظاهری، توان موتور یا محل نصب آن‌ها توجه کرد. هر دو مدل برای پمپاژ سیال به کار می‌روند، اما تفاوت اصلی آن‌ها زمانی مشخص می‌شود که بدانیم چه نوع سیالی قرار است جابه‌جا شود و چه مقدار ذرات جامد در آن وجود دارد.

۱. تفاوت در نوع سیال

اولین و مهم‌ترین فرق پمپ کفکش با لجن کش، نوع سیالی است که هر پمپ برای انتقال آن طراحی شده است. کفکش بیشتر برای پمپاژ آب تمیز یا نسبتا تمیز کاربرد دارد؛ مثلا برای تخلیه آب استخر، حوضچه یا مخزن آب می‌توان از پمپ کفکش مناسب استفاده کرد. اما پمپ لجن‌کش برای انتقال سیالات آلوده مانند فاضلاب، لجن، آب گل‌آلود و پساب‌های دارای ذرات جامد ساخته شده است.

البته میزان و اندازه این ذرات نیز در انتخاب پمپ اهمیت دارد؛ زیرا همه مدل‌های کفکش و لجن‌کش ظرفیت یکسانی برای عبور ذرات جامد ندارند. برای نمونه، اگر آب استخر فقط کمی کدر باشد و مقدار قابل‌توجهی ذرات جامد نداشته باشد، پمپ کفکش توان تک گزینه مناسبی خواهد بود. اما اگر همان آب، مقدار زیادی گل‌ولای یا ذرات جامد داشته باشد، باید از پمپ لجن کش متناسب با این شرایط استفاده شود.

۲. تفاوت در قابلیت عبور ذرات جامد

قابلیت عبور ذرات جامد، تفاوت مهم دیگر پمپ کفکش و لجن کش است. لجن‌کش‌ها برای انتقال سیالاتی ساخته شده‌اند که دارای ذرات جامد درشت هستند. در بسیاری از مدل‌ها همچون پمپ لجن کش پنتاکس ایتالیا مسیر عبور سیال برای انتقال ذرات بزرگ‌تر طراحی شده است. این قابلیت در پمپ‌های کفکش بسته به مدل متفاوت است و بسیاری از مدل‌ها برای پمپاژ آب‌هایی با ذرات کم یا بدون ذرات درشت مناسب هستند. 

به‌عنوان مثال، تخلیه آب نسبتا تمیز یک مخزن به پمپ کفکش نیاز دارد، اما اگر همان مخزن دارای آب گل‌آلود و ذرات معلق باشد، استفاده از پمپ لجن‌کش، گزینه مناسب‌تری است. بنابراین هنگام انتخاب پمپ کفکش یا لجن کش، باید علاوه بر ظاهر آب به اندازه ذرات موجود در سیال نیز توجه داشت.

۳. تفاوت در نوع پروانه

پروانه یکی از قطعات اصلی هر دو پمپ است و نوع طراحی آن به شرایط کاری پمپ بستگی دارد. در پمپ‌های کفکش از پروانه‌های بسته یا نیمه‌باز استفاده می‌شود که برای انتقال آب‌های تمیز یا سیالات حاوی ذرات ریز مناسب هستند. اما پمپ‌های لجن‌کش دارای پروانه‌های باز، نیمه‌باز و ورتکس (گردابی) هستند که برای انتقال سیالات حاوی ذرات جامد بزرگ و معلق کاربرد دارند.

در فرآیند تخلیه فاضلاب و آب‌های آلوده، انتخاب نوع پروانه به میزان و اندازه ذرات موجود در سیال بستگی دارد. پروانه ورتکس برای سیالات حاوی ذرات جامد و مواد معلق گزینه مناسبی است، زیرا فاصله بیشتری میان پروانه و مسیر عبور سیال ایجاد می‌کند و احتمال گرفتگی را کاهش می‌دهد. برای فاضلاب‌هایی که مواد جامد زیادی دارند نیز می‌توان از لجن‌کش‌های مجهز به پروانه باز یا سیستم خردکن استفاده کرد.

۴. تفاوت در احتمال گرفتگی

وجود ذرات جامد در سیال، احتمال گرفتگی مسیر پمپ را افزایش می‌دهد. پمپ‌های لجن‌کش برای کار با چنین سیالاتی طراحی شده‌اند و نوع پروانه و مسیر عبور آن‌ها نیز با توجه به وجود این مواد انتخاب می‌شود. استفاده از پمپ کفکش معمولی برای فاضلابی که حاوی ذرات درشت است، باعث گیرکردن مواد در مسیر پمپ و اختلال در عملکرد آن خواهد شد.

به‌عنوان مثال، اگر آب یک حوضچه حاوی مقدار زیادی برگ یا مواد جامد باشد، نباید صرفا به دلیل مستغرق بودن پمپ، از یک کف‌کش معمولی استفاده کنید. اگر احتمال وجود ذرات بزرگ در آب وجود داشته باشد، پمپ لجن کش خردکن‌دار، مواد جامد را پیش از ورود به مسیر پمپاژ خرد می‌کند و برای این شرایط بهترین گزینه است. 

۵. تفاوت در کاربرد

پمپ‌های کفکش و لجن‌کش به لحاظ کاربرد، تفاوت‌های اساسی و قابل‌توجهی دارند. اگر هدف شما تخلیه آب استخر، مخزن آب یا حوضچه‌ای با آب نسبتا تمیز باشد، استفاده از مدل‌های مختلف پمپ کفکش همچون کفکش راد پمپ گزینه مناسب‌تری است. اما برای تخلیه چاه فاضلاب، لجن، پساب یا آب گل‌آلودی که مقدار قابل‌توجهی ذرات جامد دارد، باید از پمپ لجن‌کش متناسب با شرایط استفاده کنید.

برای نمونه، تصور کنید پس از بارندگی، آب در یک حوضچه جمع شده اما آب تقریبا تمیز است و ذرات درشت در آن دیده نمی‌شود؛ در این حالت پمپ کفکش انتخاب مناسبی خواهد بود. اما اگر همین حوضچه علاوه بر آب دارای مقدار زیادی گل‌ولای، برگ و مواد جامد باشد، شرایط تغییر می‌کند و باید از پمپ لجن‌کش استفاده کنید.

۶. تفاوت در نوع و توان موتور

موتور پمپ‌های کفکش معمولا برقی و کاملا محصور است تا در زمان غوطه‌ور بودن، آب به بخش‌های داخلی آن نفوذ نکند. این موتورها دارای مدل‌های تک‌فاز و سه‌فاز هستند و بسته به مدل، با آب یا روغن خنک می‌شوند. اما از آنجایی که پمپ‌های لجن‌کش با فاضلاب، لجن و سیالات حاوی ذرات جامد سروکار دارند، معمولا موتور قوی‌تر و مقاوم‌تری در آن‌ها تعبیه می‌شود. در برخی مدل‌های حرفه‌ای پمپ لج‌کش نیز موتور دیزلی یا هیدرولیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۷. تفاوت در ارتفاع آبرسانی (هد)

هد به‌معنای حداکثر ارتفاعی است که پمپ می‌تواند سیال را تا آن نقطه منتقل کند. در حالت کلی، پمپ‌های کفکش برای انتقال آب تمیز یا نسبتا تمیز، معمولا هد بالاتری نسبت به لجن‌کش‌ها دارند و مدل‌های چندپروانه نیز برای ارتفاع‌های بیشتر کاربرد دارند. اما پمپ‌های لجن‌کش اغلب برای جابه‌جایی حجم زیادی از فاضلاب، لجن و سیالات حاوی ذرات جامد در ارتفاع‌های پایین‌تر طراحی می‌شوند.

۸. تفاوت در شکل ظاهری

فرق پمپ کفکش و لجن کش در شکل ظاهری آن‌ها نیز تا حدی قابل تشخیص است. کفکش‌ها معمولا بدنه استوانه‌ای و کشیده دارند و در بسیاری از مدل‌ها نیز خروجی پمپ در قسمت بالایی دیده می‌شود. لجن‌کش‌ها اغلب بدنه جمع‌وجورتری دارند و خروجی آن‌ها در بخش پایینی یا کناری قرار گرفته است. البته شکل ظاهری به نوع و مدل پمپ بستگی دارد و نمی‌توان تنها از روی ظاهر، نوع پمپ را با اطمینان مشخص کرد.

۹. تفاوت در محل قرار گرفتن دهانه ورودی و خروجی

در بسیاری از پمپ‌های کفکش‌، ورودی در قسمت پایین بدنه قرار دارد و خروجی در بخش بالایی تعبیه شده است. در لجن‌کش‌ها، ورودی معمولا در قسمت پایین یا کنار پمپ است و خروجی نیز بیشتر در بخش جانبی یا پایینی طراحی می‌شود.

پمپ کفکش بهتر است یا لجن کش؟

برای انتخاب میان این دو پمپ، ابتدا باید محل استفاده و شرایط کاری را مشخص کنید. پمپ کفکش برای تخلیه آب‌های نسبتا تمیز مانند آب استخر، مخزن یا حوضچه انتخاب مناسبی است. اما زمانی که با فاضلاب، لجن یا آب آلوده حاوی ذرات جامد سروکار دارید، پمپ لجن‌کش گزینه مناسب‌تری خواهد بود. البته در هنگام انتخاب پمپ باید علاوه بر نوع سیال، موارد دیگری همچون ارتفاع انتقال آب، حجم سیال و مدت زمان کار پمپ را نیز در نظر بگیرید.

مقایسه پمپ کفکش و لجن کش؛ انتخاب مناسب برای هر کاربرد

در جدول زیر می‌توانید فرق پمپ کفکش و لجن‌کش را به‌صورت خلاصه مشاهده کنید.

جمع‌بندی

آشنایی با فرق پمپ کفکش و لجن کش زمانی اهمیت پیدا می‌کند که بخواهید پمپ متناسب با شرایط کاری خود را انتخاب کنید. پمپ کفکش برای انتقال آب‌های تمیز و نسبتا تمیز کاربرد دارد و پمپ لجن‌کش برای جابه‌جایی فاضلاب و سیالات حاوی ذرات جامد و معلق گزینه مناسب‌تری است.

البته در زمان خرید علاوه بر مدل پمپ باید موارد دیگری همچون نوع سیال، مقدار ذرات جامد، ارتفاع پمپاژ و دبی موردنیاز را نیز مورد بررسی قرار دهید تا پمپی متناسب با شرایط کاری پروژه خود خریداری کنید. جهت بررسی مدل‌های موجود و دریافت مشاوره تخصصی با کارشناسان پالادیوم در ارتباط باشید.

سوالات متداول

۱. تفاوت پروانه پمپ کفکش و لجن کش چیست؟

پروانه پمپ کفکش معمولا بسته و مناسب آب تمیز است، در حالی که پمپ لجن‌کش بیشتر از پروانه‌های باز، نیمه‌باز یا ورتکس برای عبور ذرات جامد استفاده می‌کند.

۲. عمر مفید پمپ کفکش بیشتر است یا پمپ لجن کش؟

عمر مفید هر دو پمپ به کیفیت ساخت، شرایط کار و نحوه نگهداری بستگی دارد.

۳. آیا قطر لوله خروجی در عملکرد پمپ کفکش و لجن کش تاثیر دارد؟

بله؛ قطر نامناسب لوله می‌تواند باعث افت فشار و کاهش دبی شود. بنابراین، قطر لوله باید با خروجی و مشخصات پمپ هماهنگ باشد.